CiFTE MiNARELER
Kentin simgesi durumundaki cifte Minareli
Medrese, Selcuklu Sultani Alaeddin Keykubad'in kizi
Hudavend Hatun tarafindan 1253' te yaptirilmistir. Ulu
cami yaninda Tebriz Kapisi'ndaki medrese, savaslarda top
mermisiyle zarar gormus, Murad IV tarafindan
onarilmistir.1846'ya degin dokumhane olarak kullanilan
medresenin yaziti ve bazi parcalari Ruslar tarafindan
sokulerek Leningrand Muzesi'ne goturulmustur.Yurdumuzdaki
medreselerin en buyugu olan cifte Minareli Medrese,
duzgun kesme tastan yapilmistir.Giris kapiisinin sag ve
solunda yer alan iki minaresi medresenin adinin
kaynagidir.Bu minareler bastan basa cinilerle
kaplidir.Serefelerden yukarisi kirildigi halde 26 m
yuksekliginde olan minarelerin diplerinde cift basli
kartal ve yaprak kabartmalari yer alir.Medrese iki
katlidir.Icerisi tas oyma ve kabartmalarla susludur.
Cifte Minarelerin Hikayesi
Minarelere ?oyle geriden bir bakacak olsaniz, ikisinin
birbirine benzemedigini, ayri bicimlerde islendigini
görürsünüz. Erzurum'un yasli nineleri de bu konuda
size su hikayeyi anlatacaklardir:
Cifte Minareleri, usta ile çiragi yapmaya
baslamislar. Usta bir minareye baslamys, çiragi
otekine. Gunler gectikce minareler de yükselirmis. Ne
var ki, ciragin yaptigi minare, ustanin
yaptigyidan daha güzel, daha göz alici olmus. Usta
bunun farkina varmis ama, agzini acip tek kelime
söylemeyi de gururuna yedirememis. Cirak ise,
ustasini gectigine inanmis. O da anlayamadigi bir
gurura, bir büyüklüge kapilmis.
Sicak bir yaz gunu. Usta-cirak, haril haril
minarelerini oruyorlarmis. Bir ara cirak dayanamamis,
alnindaki terleri silerek, oteki minarede calyian
ustasina seslenmis:
- Usta, bana bir su getir!
Bunu duyan ustanin elinden malasi düsüvermis. Gururu
incinmis, gonul kasesi catlamis, gozleri bulanmis:
Usta idim oldum cirak,
At kendini asagi birak!
Diyerek, kendisini asagi birakivermis. Bu durumu
goren cirak, isledigi kusuru o zaman anlamis, uzulmus.
Elinden malasini atmis:
Ciragiken oldum ustad,
Ne durursun kendini at!
Diyerek, o da kendini asagi birakivermis. Her ikisi
de oracikta can vermisler.
Gel gor ki, minareler yarim kalmis. O gunden bugune
tamamlanamamis.
LaLaPasa Camii
Yakutiye Medresesi'nin dogusundaki
cami, Kibris Fatihi Lala Mustafa Pasa tarafindan 1562'de
yaptirilmistir.Mimar Sinan'in eseridir.Kesme tastan kare
planli olarak yapilmistir.Son cemaat yeri alti yuvarlak
sutun uzerine binen bes kubbeyle ortuludur.Kubbelerin ici
suslemelidir.
Yakutiye
Medresesi
ilhanlilar zamaninda Cemaleddin Yakut
tarafindan 1310'da insa edilmistir.Tas kapisi ve cinili
minaresiyle taninan medrese kesme tastan yapilmistir.Kapi
cikintisinin kuzey ve guney yuzlerinde cift basli kartal,
yaprak ve cift aslanli kabartmalar yer alir.Dort kalin
fil ayagi ve kemer uzerine basan buyuk bir kubbeyle
ortolo olan medresenin dogu duvarina bitisik torbenin
icinde sanduka bulunmaktadir.
.
Rüstem Pasa Kervan Sarayi
16.yuzyilda Kanuni Sultan Suleyman'in
sadrazami Rusten Pasa tarafindan yaptirilmistir.Dogudan
gelen ticaret kervanlarinin konakladigi
kervansaray,Osmanli kervansaray mimarisinin tum
ozelliklerini tasir.Bugun Rustem Pasa Kervansarayi, unlu
oltu tasinin islendigi atolyeler ve galerilerin bulundugu
bir carsidir.
ERZURUM Kongre Binasi
23 Temmuz 1919 gunu Erzurum
Kongresi'nin toplandigi binair. Bina kongrenin anisini
yasatmak icin muze olarak duzenlenmistir.Muzede kongreye
katilan 62 delegenin adlari, resimleri ve biyografileri
ile kongreye cekilen telgraflar vardir.
AZiZiYE ANITI
Erzurum'un 10 km kuzeydogusunda
Topdaginda, Aziziye Tabyasi onundedir. 1877' de Ruslara
karsi yapilan savasin anisina 1952 de dikilmistir. Anitta
Aziziye sehitlerinin anisini canlandiran kabartmalar
vardir. Bu anitin arkasinda 1877 Rus savasinda bir erkek
gibi savasan Turk kadini Nene Hatun'un mezari bulunur.
AZiZiYE TABYASI
Abdulaziz zamaninda Erzurum Valisi
Musir Fosfor Mustafa Sidki Pasa Tarafindan Erzuruma
dogudan gelecek saldirilara karsi yapilmistir. Dikdortgen
planlidir. Komutanlik binasi ayaktadir. Tabyanin
yakininda Aziziye aniti ile Nene Hatun'un mezari yer
alir.
ABDURRAHMAN GAZi TURBESi
1796'da Erzurum Valisi Yusuf Ziya
Pasa'nin esi Ayse Hanim tarafindan yaptirilmistir.Turbeye
Haci Izzet Pasa Camii'nin icinden girilir.
UC KUMBET
Sultan Melik Mahallesi'nde, cifte
Minareli Medrese'nin yakinindadir.12.yuzyilda Selcuklu
doneminden kalan birbirine yakin dort kumbettir.uc onemli
oldugu icin bu adi alan kumbetlerden hic biryazit yada
sanduka yoktur.Bati'daki buyuk kumbetin Saltukoglu
Mehmed'e ait oldugu sanilmaktadir.Kirmizi ve boz renkte
kesme tasla yapilan kumbetin sacaklari, hayvansal ve
geometrik motiflerle susludur.Birinci turbenin
guneydogusunda bulunan ikinci turbenin alt kismi kare
planli, ustu 12 yuzludur.Boz kevek tasla
yapilmistir.Ustte bir kucuk, altta suslu uc buyuk pencere
vardir.Ikinci turbenin 4 m guneybatisindaki ucuncu kumbet
keve tastan yapilmistir ve 12 yuzlu, 4
pencerelidir.Mihrabi susludur.
ULU CAMii
1179' da Saltuk emiri Nasreddin Aslan
Mehmed tarafindan yaptirilan camii, Murad IV zamaninda
askerler icin peksimet deposu olarak kullanilmistir. Sert
kesme tastan yapilan caminin bes kapisindan ikisi doguda,
ucu kuzeydedir ve birbirinden farklidir. Dogudaki birinci
kapinin sag ve solunda birer mihrapcik vardir. Sagdan
ikinci mihrabin yakininda ve yuksekce bir yerde Hicri
1049 tarihi onarim yaziti gorulur.
ERZURUM ARKEOLOJi MUZESi
Erzurum ve cevresinden derlenmis
arkeolojik eserler sergilenmektedir. Muzede Bakirtas
cagina ait cesitli seramikler, Urartu eserleri, Selcuklu
ve Osmanli doneminden kalma seramikler, takilar, sikkeler
ve cesitli esyalar varir. Erzurum ve cevresinde yapilan
katliamlara ait (ozellikle Yanikdere katliami) fotograf
ve cesitli belgelerde sergilenmektedir.
|